Het ongemak opzoeken
Het programmabureau over pionieren, samenwerken en de beweging die steeds zichtbaarder wordt
Hoe bouw je aan een stad waarin iedereen mee kan doen? Het is een vraag die eenvoudig klinkt, maar in de praktijk weerbarstig blijkt. Want kansenongelijkheid, woningnood, armoede en leefbaarheid laten zich niet oplossen met één project, één subsidie of één organisatie.
Juist daarom werken binnen Verbeter Breda tientallen organisaties samen aan een gezamenlijke ambitie voor de stad. Het programmabureau heeft daarin een bijzondere rol. Niet als uitvoerder, opdrachtgever of subsidiegever, maar als verbinder, aanjager en soms ook als kritische vriend.
Terugkijkend op 2025 zien de medewerkers van het programmabureau vooral een jaar van ontwikkeling. Een jaar waarin steeds scherper zichtbaar werd wat Verbeter Breda is - en misschien nog belangrijker: wat Verbeter Breda níét is.
Communicatieadviseur Demitra van Welzenes noemt 2025 een "wervelend jaar". "We weten waar we naartoe willen, maar ontdekken onderweg ook steeds hoe we dat het beste kunnen organiseren. Soms ben je bezig met communicatie, soms organiseer je een bijeenkomst en soms ben je ineens projectleider. Dat hoort ook bij deze fase."
Directeur Organisatie Coen Michel ziet dat niet als een tijdelijke situatie. "Dat is ook ons lot tot 2040." Volgens hem schuilt daarin juist de kracht van Verbeter Breda. "We moeten die warrigheid proberen zo klein mogelijk te houden, maar we moeten haar ook omarmen."
Van pionieren naar positioneren
Voor de meeste medewerkers voelde 2025 als een overgangsjaar. Nieuwe collega's traden aan, rollen veranderden en tegelijkertijd groeide het besef dat het programmabureau een eigen positie inneemt binnen de alliantie.
"2025 was voor mij het jaar van het definitieve fundament en de aanzet tot verdere ontwikkeling," zegt programmadirecteur Faissal Boulakjar.
Ook anderen herkennen dat gevoel. Waar de eerste jaren vooral in het teken stonden van opbouwen en verkennen, ontstond in 2025 steeds meer duidelijkheid over de rol van het programmabureau. Niet als partij naast alle andere partijen, maar als organisatie die verbinding legt tussen organisaties, bewoners, initiatieven en opgaven. Dat vraagt soms om improviseren.
De kracht van het ongemak
Verbeter Breda wil bestaande patronen doorbreken. Dat klinkt aantrekkelijk, maar betekent in de praktijk ook dat gesprekken soms schuren. Partners worden gevraagd om verder te kijken dan hun eigen organisatie. Om gezamenlijke verantwoordelijkheid te nemen voor vraagstukken die groter zijn dan hun eigen opdracht. En dat vraagt iets van iedereen.
"De vurige wens om het anders te doen is er," zegt Anne. "Maar op het moment dat het spannend wordt, voel je ook weerstand. Dat is heel menselijk."
Volgens Faissal hoort dat bij iedere verandering.
"Als iedereen direct enthousiast is, dan ben je waarschijnlijk niet echt aan het veranderen."
Hij gebruikt graag het beeld van een rietstengel.
"Je moet de rietstengelmethode toepassen: meebewegen, maar niet breken."
Juist in dat ongemak ontstaat volgens het programmabureau beweging. Niet door mensen te overtuigen met grote woorden, maar door samen te zoeken naar nieuwe manieren van werken.
Het spel is op de wagen
Die beweging werd in 2025 steeds zichtbaarder. Vooral binnen de pijler Goed wonen in een fijne buurt ontstonden nieuwe vormen van samenwerking. Zo werkten gemeente, woningcorporaties en andere partners samen aan de Woondeal en aan nieuwe manieren om vitale beroepsgroepen aan de stad en de wijken te verbinden. Dat proces verliep niet zonder uitdagingen. Wie neemt welke rol? Wanneer trek je je terug? Wie houdt overzicht? Het zijn vragen die regelmatig terugkwamen. Toch ziet Coen daarin juist een belangrijk resultaat.
"Het spel is op de wagen."
Daarmee bedoelt hij dat organisaties niet langer alleen vanuit hun eigen opdracht denken, maar steeds vaker gezamenlijk zoeken naar oplossingen.
"Op papier samenwerken is relatief eenvoudig. De echte vraag is: hoe doe je dat in de praktijk? Daar zijn we nu mee bezig."
Richting geven zonder over te nemen
Een terugkerend thema in het gesprek is de rol van het programmabureau. Veel partners kijken naar Verbeter Breda voor richting, verbinding en overzicht. Tegelijkertijd wil het programmabureau niet het werk van anderen overnemen. Dat vraagt om een zorgvuldig evenwicht.
"Mensen hebben richting nodig," zegt Faissal.
Maar richting geven betekent niet dat het programmabureau alles zelf organiseert of uitvoert. Het gaat juist om het creëren van samenhang. Om het zichtbaar maken van het grotere geheel. Om het verbinden van losse initiatieven aan gezamenlijke doelen. Of zoals Coen het omschrijft:
"We zijn niet één van de partijen aan tafel. Maar we staan er ook niet boven."
Kleine stappen, grote ambities
Verbeter Breda werkt vanuit ambities die reiken tot 2040. Toch waarschuwt het programmabureau ervoor om te veel vanuit die verre horizon te denken. Bewoners leven immers in het hier en nu.
"Bewoners zitten niet te wachten op een belofte voor over vijftien jaar," zegt Faissal. "Zij willen vandaag merken dat er iets verbetert."
Dat betekent dat grote ambities steeds vertaald moeten worden naar concrete stappen. Een nieuwe bibliotheek. Een bewonersinitiatief. Een wijkplan. Een sportactiviteit. Een woning voor een vitale beroepskracht. Op zichzelf lijken dat soms kleine ontwikkelingen. Samen vormen ze de bouwstenen van een grotere beweging.
"We beginnen niet bij de droom," zegt Coen. "We beginnen bij wat mensen vandaag nodig hebben."
Steeds zichtbaarder in de stad
Een ander inzicht uit 2025 is dat Verbeter Breda steeds vaker wordt genoemd in gesprekken binnen de stad. Niet alleen door partners, maar ook door inwoners, bestuurders en organisaties. Voor Faissal is dat een belangrijk signaal.
"Als mensen over je praten, dan betekent dat dat je ertoe doet."
Dat betekent niet dat iedereen het altijd met elkaar eens is. Integendeel. Juist omdat Verbeter Breda verandering wil stimuleren, ontstaan soms discussies. Maar volgens het programmabureau hoort dat erbij.
Zichtbaarheid is niet alleen een kwestie van bekendheid. Het betekent ook dat mensen verwachtingen krijgen. Dat zij het programmabureau steeds vaker zien als een partij die verbinding legt, beweging creëert en helpt om samen verder te komen.
Samen verder bouwen
Als het programmabureau terugkijkt op 2025, overheerst daarom geen gevoel van afronding. Eerder het gevoel dat de beweging nu echt op gang begint te komen. Veel fundamenten zijn gelegd. Nieuwe samenwerkingen ontstaan. Projecten gaan van voorbereiding naar uitvoering. Partners weten elkaar steeds beter te vinden. En tegelijkertijd blijft er nog veel werk te doen.
"Het gaat soms niet zo snel als we zouden willen," zegt Coen. "Maar dat hoort ook bij de omvang van de opgave. De grote belofte van het Pact van Breda blijkt taaier dan we hoopten. Maar we zijn wel onderweg."
En misschien is dat wel de belangrijkste conclusie van 2025. Niet dat alle antwoorden gevonden zijn. Maar dat steeds meer mensen samen op zoek zijn naar dezelfde richting.
Heb je een vraag, opmerking of een idee? Laat het ons weten! En abonneer je zeker op onze nieuwsbrief, dan ben je altijd op de hoogte.