‘Verbeter Breda is iets van de hele stad’

Kort voor het zomerreces traden Anja den Braber (D66) en Marike de Nobel (PRO) aan als wethouder in Breda. Verbeter Breda staat bij beiden midden in de portefeuille. Voor Den Braber raakt het aan de vraag hoe kinderen gezond en kansrijk kunnen opgroeien. Voor De Nobel gaat het onder meer over werk, meedoen en verbinding. Samen willen ze de komende jaren verdere stappen zetten. Niet alleen met losse projecten, maar vooral door anders naar de stad te kijken.

Voor Anja den Braber begint Verbeter Breda bij kinderen. “Ik wilde heel graag wethouder Jeugd worden. En dan bedoel ik wethouder voor álle kinderen van Breda. Niet alleen van de jeugdzorg, maar: hoe zorgen we ervoor dat er een generatie opgroeit die het beter heeft en die het fijn heeft in Breda?”

In haar portefeuille komen gezondheid, armoede, jeugd en openbare ruimte bij elkaar. “Dan kom je eigenlijk automatisch uit bij Verbeter Breda. Hoe zorgen we ervoor dat ook in wijken waar dat niet vanzelf gaat, een generatie opgroeit met meer kansen en betere gezondheidsperspectieven? Daar hebben we echt werk te verzetten.”

Ook de omgeving waarin mensen wonen speelt daarin een rol. “Als het achter de voordeur niet zo lekker gaat, wat kunnen we dan in onze gezamenlijke ruimte doen om mensen buiten een fijne plek te bieden? Om plekken te maken waar mensen elkaar ontmoeten, spelen en ontdekken?”

Werk, meedoen en elkaar ontmoeten
Marike de Nobel bekijkt Verbeter Breda vanuit onder meer werk, inkomen, inclusie en cultuur. “Ik geloof er heilig in dat het goed is voor mensen om naar vermogen duurzaam mee te doen. Werk is natuurlijk een goede manier om bijvoorbeeld uit armoede te komen, maar ook uit sociaal isolement.”

Daar hoort voor haar ook bij dat iedereen kansen krijgt. “Iedereen mag zijn wie die is en kan worden wie die wil zijn.” Ook cultuur en de inrichting van de stad kunnen daarbij helpen. “Met cultuur kun je mensen verbinden. Dat is superbelangrijk in een maatschappij die sterk individualiseert.”

Sinds deze zomer heeft De Nobel ook de groene portefeuille. Daarmee sluit haar werk aan bij Den Brabers verantwoordelijkheid voor de openbare ruimte. “De stad in een park moet ook een ontmoetingsplek zijn. Zeker nu hete zomers steeds normaler worden. Hoe zorg je ervoor dat mensen verkoeling kunnen zoeken als dat in hun eigen huis niet makkelijk kan? En hoe zorg je ervoor dat mensen elkaar daar ook ontmoeten?”

‘Verbeter Breda niet alleen van ons’
Voor beide wethouders is Verbeter Breda daarom nadrukkelijk meer dan een programma met een eigen budget. Den Braber: “We geven als gemeente ongeveer een miljard euro uit. Hoe besteed je dat zo dat het ook bijdraagt aan de doelen waarvan je als alliantiepartner zegt: daar gaan we het verschil maken? Dat is veel breder dan alleen de pot Verbeter Breda.”

Juist daar zien de twee wethouders ook hun rol als ambassadeur. Binnen het college, richting de gemeenteraad, maar ook naar organisaties en partners in de stad. “Soms is dat heel simpel”, zegt Den Braber. “Dan lees ik een stuk en denk ik: ik mis hier de Verbeter Breda-noot. Maar soms gaat het veel verder. Kun je bijvoorbeeld bij investeringen in de infrastructuur van de stad een andere afweging maken voor een Verbeter Breda-wijk? Durf je dat aan?”

De Nobel: “Verbeter Breda is niet alleen van ons. Veiligheid zit bijvoorbeeld niet in onze portefeuille, maar is wel een belangrijk thema binnen Verbeter Breda. Dan kijk je samen met je collega’s hoe je sterker kunt staan.” Ook in gesprekken met partners in de stad komt Verbeter Breda aan de orde, geeft De Nobel aanook als dat niet het hoofdonderwerp van het gesprek is. 

Volgens Den Braber herkennen veel organisaties die brede beweging al. “In het sociale domein willen we meer preventief werken en ondersteuning dichter bij mensen in de wijken organiseren. Daar praat ik met huisartsen, scholen en allerlei andere partners over. Dat is eigenlijk Verbeter Breda avant la lettre. Partners hoeven niet eens alliantiepartner te zijn om hieraan mee te bouwen.”

Ongelijk investeren
Daarbij hoort volgens de wethouders ook dat niet iedere wijk of inwoner precies hetzelfde nodig heeft. Den Braber noemt het bekende beeld van mensen van verschillende lengte die over een schutting willen kijken, waarbij de ene een kistje krijgt en de ander drie, om zo allebei over de schutting te kunnen kijken. Iedereen hetzelfde opstapje geven klinkt eerlijk, maar helpt niet iedereen evenveel. “Als je wilt dat mensen op gelijke voet komen te staan, heb je bij de één meer te doen dan bij de ander. Dat begint met signaleren hoe groot de afstand is.”

Een voorbeeld is Breda Ontdekt, voortgekomen uit de extra aandacht voor onderwijsachterstanden. “Je kunt middelen gelijk over alle scholen verdelen. Maar als je constateert dat de achterstanden op sommige scholen veel groter zijn, moet je daar misschien ook meer doen.”

Resultaten nu, verandering in 2040
Verbeter Breda is gericht op veranderingen op de lange termijn, met als doel ook verder te kijken dan de cyclus van vier jaar van een collegeperiode. Tegelijkertijd begrijpt Den Braber het ongeduld van bewoners. “Ik ben nu een paar maanden wethouder. In die paar maanden ontdek ik hoeveel er al gebeurt wat misschien niet altijd zichtbaar is. Misschien zijn we er ook niet altijd goed genoeg in om te vertellen wat er allemaal gebeurt.”

Concrete resultaten zijn volgens haar nodig om energie vast te houden, zoals bijvoorbeeld pluktuin Tuinzigt, Eén Team Hoge Vucht en Buurtpunt Hoge Vucht. Maar Verbeter Breda kijkt dus bewust verder dan één collegeperiode. “De focus mag niet alleen op de komende vier jaar liggen. Het moet echt bijdragen aan wat we voor de volgende generatie anders willen.”

De Nobel waarschuwt daarom dat Verbeter Breda geen “doekje voor het bloeden” moet worden. Tegelijkertijd moeten mensen vandaag al verschil merken. Bijvoorbeeld door ondersteuning dichter bij huis te organiseren of door Verbeter Breda-banen te creëren, waarbij mensen in de eigen wijk aan de slag gaan en hun uitkering wordt aangevuld tot minimumloon. “Dat helpt iemand zelf, maar ook de wijk”, zegt De Nobel. “En als het goed werkt, kan iemand misschien doorstromen naar een reguliere baan.”

Experimenteren
Verbeter Breda biedt volgens beide wethouders ook de mogelijkheid om te experimenteren. Den Braber denkt dat het soms nog meer mag. “Ik ben nieuwsgierig naar wat we radicaal anders kunnen doen. Misschien zitten we soms nog wat aan de veilige kant, juist omdat we graag willen dat iets werkt.”

Dat betekent volgens haar ook luisteren naar ideeën uit de wijken. “Ik snap heel goed dat inwoners zeggen: laten we het eens anders doen. Wat komt er uit inwoners zelf waar wij misschien helemaal niet aan hebben gedacht?”

Maar ruimte geven betekent ook accepteren dat iets kan mislukken. “Dat is spannend”, erkent Den Braber. “Maar je moet ook zuurstof geven aan initiatieven die via de reguliere weg misschien geen plek vinden.”

De Nobel ziet dat op dezelfde manier. “Als je niet bereid bent risico te nemen, krijg je op de lange termijn misschien ook niet wat je wilt bereiken. Als overheid vinden we het soms best spannend om iets bij inwoners neer te leggen. Maar het kan ook echt heel mooie dingen opleveren.”

Zaadjes planten
Juist daarom hopen de wethouders dat Verbeter Breda steeds minder alleen van de gemeente wordt. Den Braber ziet bij haar bezoeken aan wijken al veel mensen die zelf verantwoordelijkheid nemen. “Er zijn heel veel mooie initiatieven in de stad. Ik proef bij veel mensen de behoefte om iets voor elkaar te betekenen en het met elkaar te organiseren.”

Dat is volgens haar misschien wel de kern. “Het is niet een beweging van de gemeente of de overheid die een wijk wil verbeteren. Het gaat erom zaadjes te planten, zodat mensen opstaan en zeggen: dit is mijn wijk, ik ga ervoor. Dit is een probleem en ik zet mijn schouders eronder.”

Daarbij hoort ook een uitnodiging, benadrukken de wethouders: kom met ideeën. Zeker wanneer bewoners denken dat iets anders of slimmer kan dan de gemeente gewend is. Den Braber: “Ik hoop nog veel meer van die initiatieven te zien. Verbeter Breda is uiteindelijk niet alleen iets van ons als wethouders, of van het college. Het moet iets van de hele stad zijn.”